کشف دنبالهدار میانستارهای با ویژگیهای شیمیایی غیرمنتظره
تلسکوپ فضایی جیمز وب در نخستین رصد خود از دنبالهدار میانستارهای 3I/ATLAS موفق شد ترکیبات شیمیایی کمسابقهای را شناسایی کند. این جرم آسمانی که در اول ژوئیه توسط سامانه هشدار نهایی برخورد سیارک (ATLAS) کشف شد، سومین دنبالهدار میانستارهای شناختهشده پس از «ʻOumuamua» در سال ۲۰۱۷ و «Borisov» در سال ۲۰۱۹ است.
نتایج رصد جیمز وب
جیمز وب با استفاده از طیفنگار فروسرخ نزدیک (NIRSpec) توانست در هاله این دنبالهدار موادی همچون کربندیاکسید، آب، یخ آب، کربن مونوکسید و گاز کربونیل سولفید را شناسایی کند. نکته شگفتانگیز، بالاترین نسبت کربندیاکسید به آب در میان تمام دنبالهدارهای رصدشده تاکنون بود؛ یافتهای که میتواند سرنخهای مهمی درباره شرایط اولیه شکلگیری این جرم میانستارهای ارائه دهد.
منشأ احتمالی 3I/ATLAS
پژوهشگران معتقدند فراوانی بالای کربندیاکسید در این دنبالهدار نشان میدهد که هسته آن سرشار از یخهای کربندیاکسید است. این موضوع میتواند به معنای شکلگیری آن در ناحیهای خاص از قرص پیشسیارهای موسوم به «خط یخ کربندیاکسید» باشد؛ جایی که دما به اندازهای پایین است که کربندیاکسید از حالت گاز به جامد تبدیل میشود.
از سوی دیگر، میزان اندک بخار آب در هاله این دنبالهدار احتمال وجود لایهای عایق درونی را تقویت میکند؛ لایهای که مانع نفوذ گرما به هسته یخی و در نتیجه جلوگیری از تبخیر آب میشود.
قدمت هفت میلیارد ساله دنبالهدار
بر اساس دادههای پیشین، 3I/ATLAS حدود هفت میلیارد سال قدمت دارد؛ یعنی سه میلیارد سال قدیمیتر از منظومه شمسی. مسیر حرکت این جرم نشان میدهد که از نواحی متراکمتر کهکشان راه شیری سرچشمه گرفته است؛ مناطقی که بسیار قدیمیتر از محل تولد خورشید به شمار میروند.
اهمیت علمی کشف جیمز وب
مطالعه دنبالهدارهای میانستارهای مانند 3I/ATLAS به اخترشناسان کمک میکند شرایط شکلگیری منظومههای ستارهای دیگر را با شرایط اولیه منظومه شمسی مقایسه کنند. این یافتهها میتواند درک ما از فرآیندهای کیهانی، چرخه مواد و حتی احتمال وجود ترکیبات حیاتی در دیگر نقاط کهکشان را گسترش دهد.
ادامه تحقیقات با جیمز وب
ستارهشناسان تأکید کردهاند که بررسی این دنبالهدار تا زمان خروج آن از منظومه شمسی ادامه خواهد داشت. جیمز وب با توانایی منحصربهفرد خود در رصد فروسرخ، نقش کلیدی در کشف اسرار بیشتر درباره این جرم میانستارهای ایفا خواهد کرد؛ جرمی که تاکنون یکی از شگفتانگیزترین نمونههای مشاهدهشده در تاریخ علم نجوم به شمار میرود.
لادن ثنائی
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه هنر است که بیش از ۱۵ سال در زمینه تولید محتوای فرهنگی، نقد آثار هنری و پوشش رویدادهای هنری فعالیت کرده است. نگاه تخصصی او بیشتر بر تحلیل هنر معاصر ایران، بررسی جریانهای هنری و مطالعه ارتباط میان هنر، جامعه و فرهنگ متمرکز است.
او دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است و در دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی نیز حضور داشته است.
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه ۸۰ با انتشار یادداشتها و نقدهای هنری در رسانههای تخصصی آغاز کرد. در ادامه، با تهیه گزارشها و تحلیلهای فرهنگی درباره نمایشگاهها، جشنوارهها و جریانهای هنری، تجربه گستردهای در حوزه روزنامهنگاری هنر به دست آورد.
او از سال ۱۳۹۶ به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر مجله خبری لادن فعالیت میکند و در هدایت محتوای فرهنگی این رسانه و انتشار مطالب تحلیلی درباره هنر معاصر نقش دارد.
حوزههای تخصصی لادن ثنائی شامل نقد هنرهای تجسمی، تحلیل آثار هنری، گزارشنویسی فرهنگی، گفتوگو با هنرمندان و بررسی روندهای فرهنگی و هنری جامعه است.
در فعالیتهای حرفهای خود، او تلاش میکند آثار هنری را در بستر تاریخی و اجتماعی آنها بررسی کند و با ترکیب دانش هنرشناسی و نگاه رسانهای، تحلیلهایی دقیق و قابل فهم برای مخاطبان ارائه دهد.
