کشف دنبالهدار میانستارهای با ویژگیهای شیمیایی غیرمنتظره
تلسکوپ فضایی جیمز وب در نخستین رصد خود از دنبالهدار میانستارهای 3I/ATLAS موفق شد ترکیبات شیمیایی کمسابقهای را شناسایی کند. این جرم آسمانی که در اول ژوئیه توسط سامانه هشدار نهایی برخورد سیارک (ATLAS) کشف شد، سومین دنبالهدار میانستارهای شناختهشده پس از «ʻOumuamua» در سال ۲۰۱۷ و «Borisov» در سال ۲۰۱۹ است.
نتایج رصد جیمز وب
جیمز وب با استفاده از طیفنگار فروسرخ نزدیک (NIRSpec) توانست در هاله این دنبالهدار موادی همچون کربندیاکسید، آب، یخ آب، کربن مونوکسید و گاز کربونیل سولفید را شناسایی کند. نکته شگفتانگیز، بالاترین نسبت کربندیاکسید به آب در میان تمام دنبالهدارهای رصدشده تاکنون بود؛ یافتهای که میتواند سرنخهای مهمی درباره شرایط اولیه شکلگیری این جرم میانستارهای ارائه دهد.
منشأ احتمالی 3I/ATLAS
پژوهشگران معتقدند فراوانی بالای کربندیاکسید در این دنبالهدار نشان میدهد که هسته آن سرشار از یخهای کربندیاکسید است. این موضوع میتواند به معنای شکلگیری آن در ناحیهای خاص از قرص پیشسیارهای موسوم به «خط یخ کربندیاکسید» باشد؛ جایی که دما به اندازهای پایین است که کربندیاکسید از حالت گاز به جامد تبدیل میشود.
از سوی دیگر، میزان اندک بخار آب در هاله این دنبالهدار احتمال وجود لایهای عایق درونی را تقویت میکند؛ لایهای که مانع نفوذ گرما به هسته یخی و در نتیجه جلوگیری از تبخیر آب میشود.
قدمت هفت میلیارد ساله دنبالهدار
بر اساس دادههای پیشین، 3I/ATLAS حدود هفت میلیارد سال قدمت دارد؛ یعنی سه میلیارد سال قدیمیتر از منظومه شمسی. مسیر حرکت این جرم نشان میدهد که از نواحی متراکمتر کهکشان راه شیری سرچشمه گرفته است؛ مناطقی که بسیار قدیمیتر از محل تولد خورشید به شمار میروند.
اهمیت علمی کشف جیمز وب
مطالعه دنبالهدارهای میانستارهای مانند 3I/ATLAS به اخترشناسان کمک میکند شرایط شکلگیری منظومههای ستارهای دیگر را با شرایط اولیه منظومه شمسی مقایسه کنند. این یافتهها میتواند درک ما از فرآیندهای کیهانی، چرخه مواد و حتی احتمال وجود ترکیبات حیاتی در دیگر نقاط کهکشان را گسترش دهد.
ادامه تحقیقات با جیمز وب
ستارهشناسان تأکید کردهاند که بررسی این دنبالهدار تا زمان خروج آن از منظومه شمسی ادامه خواهد داشت. جیمز وب با توانایی منحصربهفرد خود در رصد فروسرخ، نقش کلیدی در کشف اسرار بیشتر درباره این جرم میانستارهای ایفا خواهد کرد؛ جرمی که تاکنون یکی از شگفتانگیزترین نمونههای مشاهدهشده در تاریخ علم نجوم به شمار میرود.
**لادن ثنائی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه فرهنگ و هنر با بیش از پانزده سال تجربه حرفهای در زمینه نقد هنری، گزارشنویسی فرهنگی و پوشش رویدادهای هنری است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر ایران، جریانشناسی هنر متعهد و بررسی نسبت هنر با مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است. همچنین دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی را در مراکز معتبر داخلی گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد و تحلیل هنری مشارکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد با نوشتن نقدهای هنری برای نشریات تخصصی هنر آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه روزنامهنگاری فرهنگی، وی موفق به تولید گزارشهای متعددی در زمینه نمایشگاههای هنری، جشنوارهها، حراجیها و جریانهای هنری معاصر ایران شد. نقدهای تحلیلی و عمیق وی همواره مورد توجه هنرمندان، منتقدان و جامعه هنری کشور قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحریریه مجله خبری لادن پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، سردبیری وی بر جهتگیری فرهنگی و هنری مجله تأثیر چشمگیری داشته و گزارشها و نقدهای دقیق وی درباره هنر معاصر ایران، با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی ثنائی در نقد هنرهای تجسمی معاصر ایران، تحلیل جریانهای هنری متعهد، بررسی حراجیهای هنری و گزارشنویسی فرهنگی است. وی همچنین در زمینه مصاحبه با هنرمندان، کیوریتوری نمایشگاهها و مشاوره هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد ثنائی در نقد هنری مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ هنر، آگاهی از جریانهای معاصر جهانی، توجه به بستر اجتماعی اثر هنری و پرهیز از قضاوتهای سطحی و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل ساختار فرمال اثر، بررسی لایههای معنایی و توجه به بافت تولید اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن هنرمندان نقاش ایران است و در کمیتههای داوری چندین جشنواره و نمایشگاه هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
