معاون پژوهشی دانشگاه تهران، نتایج جامع ارزیابیهای کمیته علتیابی حادثه تلخ انفجار در آزمایشگاه مواد و متالورژی این دانشگاه را تشریح کرد. بر اساس بررسیهای اولیه و تخصصی، فرسودگی و عمر بالای کپسول گاز، که توانایی تحمل فشار داخلی را از دست داده بود، به عنوان عامل اصلی این حادثه شناسایی شده است. این رخداد، لزوم بازنگری جدی در استانداردهای ایمنی و پروتکلهای نگهداری تجهیزات آزمایشگاهی را بیش از پیش آشکار ساخت.
کپسول قدیمی: مقصر اصلی انفجار آزمایشگاه دانشگاه تهران
دکتر منوچهر مرادی سبزواری، رئیس کمیته بررسی حادثه انفجار آزمایشگاه دانشگاه تهران، با اشاره به نتایج ارزیابیهای دقیق این کمیته، تاکید کرد که بدنه فرسوده کپسول گاز و عدم آمادگی آن برای تحمل فشار، دلیل محوری این انفجار بوده است. وی توضیح داد که کپسولهای گاز معمولاً بر اساس تستهای دورهای، بین ۳ تا ۵ سال قابلیت استفاده دارند. با این حال، شواهد پس از حادثه نشان میدهد که کپسول مورد نظر، علیرغم داشتن گواهی تست، در زمان رخداد، فاقد توانایی لازم برای نگهداری گاز تحت فشار بوده است. این انفجار منجر به تکهتکه شدن کپسول شده که حاکی از ضعف شدید ساختاری بدنه آن است و این پدیده با حالتی که کپسول صرفاً "دهن باز میکند" کاملاً متفاوت است.
ابهامات گواهینامههای استاندارد: آیا کپسولهای آزمایشگاهی ایمن هستند؟
یکی از چالشهای مطرح شده در پی این حادثه، اعتبار گواهینامههای استاندارد صادره برای کپسولها است. مرادی سبزواری اظهار داشت که دانشگاه کپسولها را از منابعی معتبر و با گواهی تست تهیه میکند و امکان بازرسی داخلی آنها وجود ندارد. وی تصریح کرد که در حال حاضر نمیتوان شرکت صادرکننده گواهی را به سرعت مقصر دانست یا اطمینان یافت که در بازه زمانی بین تست و تحویل، چه اتفاقی برای کپسول افتاده است. این ابهام، نیاز به بازنگری در فرآیندهای تست و تایید کپسولهای پرفشار را برجسته میسازد. وی همچنین خاطرنشان کرد که بر اساس یافتههای کمیته، دانشجو، استاد راهنما یا دانشگاه در تهیه کپسول طبق استانداردهای موجود، تقصیری نداشتهاند.
تدابیر فوری دانشگاه تهران برای ارتقای ایمنی آزمایشگاهها پس از حادثه
پس از این حادثه و بروز نگرانیها، دانشگاه تهران بلافاصله اقدامات پیشگیرانه گستردهای را در دستور کار قرار داد:
تعداد زیادی از کپسولهای موجود در آزمایشگاهها برای تست مجدد خارج شدند. متأسفانه، بسیاری از این کپسولها، علیرغم داشتن گواهی استاندارد، فاقد آمادگی لازم برای استفاده بودند و در حال خارج شدن از رده هستند.
پروتکلهای جدیدی برای اطمینان از اعتبار واقعی مجوزها و لایسنسهای کپسولهای گاز، بهویژه کپسولهای هیدروژن، تدوین شد.
استانداردسازی نصب کپسولهای هیدروژن در خارج از محیط آزمایشگاهها (در صورت امکان) مورد تاکید قرار گرفت.
مقرر شد در آزمایشهایی که نیاز به کپسولهای بزرگ نیست، از منابع کوچکتر استفاده شود تا در صورت بروز حادثه، شدت تاثیرات به حداقل برسد.
استانداردهای نوین ایمنی: محدودیت سنی برای کپسولهای پرفشار در دانشگاهها
معاون پژوهشی دانشگاه تهران اشاره کرد که معمولاً پس از هر حادثه، استانداردها بهروزرسانی میشوند. در مورد کپسولهای هیدروژن، پیشتر تمرکز تنها بر انجام تستهای دورهای بود و محدودیت سنی مشخصی اعمال نمیشد. اما این حادثه نشان داد که صرف انجام تست کافی نیست و عامل "عمر مفید" کپسولها نیز باید در نظر گرفته شود. به همین منظور، دانشگاه پروتکلی را وضع کرده است که کپسولهای با سن بالا به هیچ عنوان وارد محیط دانشگاه نشوند.
در حال حاضر، بسیاری از آزمایشگاهها که فعالیت آنها بدون کپسول گاز میسر بود، بازگشایی شدهاند. همچنین برای آزمایشگاههایی که نیاز مقطعی به کپسول داشتند، هماهنگیهای لازم صورت گرفته است. با این حال، برخی از آزمایشگاهها که از ایمنی تجهیزات آنها اطمینان حاصل نشده، همچنان بسته باقی ماندهاند تا تمامی جوانب ایمنی به طور کامل تامین شود. این حادثه تلخ، نقطه عطفی برای تاکید بر اهمیت فرهنگ ایمنی و بازنگری مداوم در استانداردهای تجهیزات در تمامی مراکز علمی و پژوهشی کشور خواهد بود.
مطالب مرتبط
- فعالیت سامانه بارشی در هرمزگان تشدید میشود؛ هشدار وقوع سیلاب و آبگرفتگی جدی است
- نخستین بارش برف پاییزی منطقه هشترود را سفیدپوش کرد
- بارش سنگین برف روستای قرهبابا در بستانآباد را سراسر سفیدپوش کرد
- تداوم آمادهباش یگان حفاظت منابع طبیعی برای پیشگیری از برگشت آتشسوزی در جنگلهای الیت چالوس
من فارغالتحصیل رشته روزنامهنگاری با گرایش هنر هستم و از کودکی به دنیای فیلم و موسیقی علاقه داشتم. فعالیت حرفهای خودم را از سال ۱۳۹۸ با یک وبلاگ شخصی در زمینه نقد فیلم و سریال آغاز کردم. پس از کسب تجربه، به عنوان نویسنده در مجلات و وبسایتهای مختلف سرگرمی مشغول به کار شدم و در حال حاضر، دبیر بخش هنری در یک مجله معتبر سرگرمی هستم. تلاش من این است که آخرین اخبار و رویدادهای هنری را به صورت جذاب و تحلیلی به مخاطبان ارائه دهم.
