افزایش ناگهانی موارد سرخک و سرخجه در ماههای اخیر، زنگ خطری است که مینو محرز، متخصص بیماریهای عفونی، درباره آن هشدار داده است. آمار چهار ماه نخست سال جاری گویای اوجگیری دوباره این دو بیماری واکسنپذیر است و عواقب بیتوجهی به آن برای سلامت عمومی بسیار سنگین خواهد بود.
تحلیل شاخصها و جغرافیای درگیری
دکتر محرز با استناد به دادههای وزارت بهداشت میگوید کودکان زیر یک سال تا ۹ سال بیشترین گروه درگیر سرخک و سرخجه را تشکیل میدهند. بهویژه در چهار نقطه کشور، شیوع چشمگیر بوده است:
- اهواز
- زاهدان
- بم
- بابل
در هر یک از این شهرها، کمبود پوشش واکسیناسیون، فاصله دسترسی به مراکز بهداشتی و ضعف فرهنگسازی در کنار تحریکات جریان ضدواکسن، شرایط را برای انتقال سریع ویروس مهیا کرده است.
دلایل احیای بیماریها
بازگشت سرخک به ایران تنها یک نتیجه تصادفی نیست؛ بلکه ترکیبی از عوامل زیر است:
- کاهش پوشش واکسیناسیون پایه (MMR) به زیر ۹۵ درصد
- رشد موج بیاعتمادی به واکسن؛ نمونه آن خانوادهای است که در بیمارستان لاله از تزریق واکسن به کودک خود امتناع کردند
- تعطیلی یا محدودیت کمپینهای واکسیناسیون تکمیلی طی همهگیری کرونا
- ناملایمات زیرساختهای سردزنجیره در مناطق مرزی و دورافتاده
این عوامل موجب شده است تجربههای موفق دیروز—که روزگاری نرخ ابتلا به سرخک را به صفر رسانده بود—دوباره به خاطره بپیوندد.
راهکارها برای کنترل زنجیره انتقال
برای جلوگیری از بروز بحران جدی، باید مجموعهای از اقدامات همزمان و هدفمند اجرا شود. مهمترین قدمها عبارتند از:
- پایش مستمر پوشش واکسن در کلیه گروههای سنی تا سن ۲۵ سال
- برگزاری فوری کمپینهای جبرانی در مناطق قرمز
- تقویت آموزش کادر بهداشت و رسانهها برای مقابله با شایعات ضدواکسن
- تضمین بهروز بودن تجهیزات سردزنجیره و دسترسی شبانهروزی به واکسن
نقش خانواده و مدرسه در پیشگیری
بخش دیگری از موفقیت در کنترل سرخک، اجباریماندن واکسیناسیون در مدارس و مراکز پیشدبستانی است. والدین باید بدانند:
- تأخیر در تزریق حتی یک نوبت واکسن میتواند کودک را در برابر ویروس آسیبپذیر کند
- ایمنی جمعی (Herd Immunity) در سرخک نیاز به پوشش حداقل ۹۵ درصدی دارد
- واکسنهای MMR (سرخک–خروسک–سرخجه) بیخطر و اثربخش هستند
بازگشت بیماریهای واگیردار صد سال پیش، هشداری است تا یادمان بماند نسلی که واکسینه نماند، هزینهای فراتر از درمان خواهد پرداخت. اکنون زمان آن است که با بسیج همگانی، فرهنگسازی قدرتمند و نظارت دقیق به استقبال ایمنی گروهی برویم و بار دیگر سرخک را از ایران ریشهکن کنیم.
لادن ثنائی
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه هنر است که بیش از ۱۵ سال در زمینه تولید محتوای فرهنگی، نقد آثار هنری و پوشش رویدادهای هنری فعالیت کرده است. نگاه تخصصی او بیشتر بر تحلیل هنر معاصر ایران، بررسی جریانهای هنری و مطالعه ارتباط میان هنر، جامعه و فرهنگ متمرکز است.
او دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است و در دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی نیز حضور داشته است.
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه ۸۰ با انتشار یادداشتها و نقدهای هنری در رسانههای تخصصی آغاز کرد. در ادامه، با تهیه گزارشها و تحلیلهای فرهنگی درباره نمایشگاهها، جشنوارهها و جریانهای هنری، تجربه گستردهای در حوزه روزنامهنگاری هنر به دست آورد.
او از سال ۱۳۹۶ به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر مجله خبری لادن فعالیت میکند و در هدایت محتوای فرهنگی این رسانه و انتشار مطالب تحلیلی درباره هنر معاصر نقش دارد.
حوزههای تخصصی لادن ثنائی شامل نقد هنرهای تجسمی، تحلیل آثار هنری، گزارشنویسی فرهنگی، گفتوگو با هنرمندان و بررسی روندهای فرهنگی و هنری جامعه است.
در فعالیتهای حرفهای خود، او تلاش میکند آثار هنری را در بستر تاریخی و اجتماعی آنها بررسی کند و با ترکیب دانش هنرشناسی و نگاه رسانهای، تحلیلهایی دقیق و قابل فهم برای مخاطبان ارائه دهد.
