رژیم کتوژنیک بهدلیل تأثیر سریع بر کاهش وزن و کنترل قند خون (طبق گزارش انجمن دیابت آمریکا، ADA 2022) شهرت یافته است، اما پژوهشهای اخیر دانشگاه علوم بهداشت تگزاس نشان میدهد که پاسخ بدن به این رژیم در مردان و زنان متفاوت است. در موشهای نر، رژیم کمکربوهیدرات و پرچربی موجب افزایش سلولهای پیریپذیر (senescent) و استرس اکسیداتیو شد؛ در حالی که موشهای ماده با حضور هورمون استروژن از این آسیبها مصون ماندند (SciTechDaily, 2023).
سلولهای پیریپذیر و استرس اکسیداتیو چرا مهماند؟
- سلولهای senescent: این سلولها پس از آسیب DNA یا استرس متابولیک وارد فاز غیرقابل تکثیر میشوند و با ترشح فاکتورهای التهابی، بر بافتهای سالم اثر منفی میگذارند. افزایش آنها ارتباط مستقیمی با پیری زودرس و بیماریهای متابولیک دارد (Nature Metabolism, 2021).
- استرس اکسیداتیو: تجمع رادیکالهای آزاد در سلولها میتواند به آسیب میتوکندریایی منجر شود و مرگ برنامهریزیشده سلولی را تشدید کند. در مطالعه تگزاس، موشهای نرِ تحت رژیم کتوژنیک تا ۲۵ درصد افزایش نشانگرهای اکسیداتیو داشتند، اما موشهای ماده با تزریق استرادیول (استروژن) این رقم به زیر ۵ درصد کاهش یافت.
نقش استروژن؛ سپری محافظ در بدن زنان
محققان دریافتند که تزریق استروژن به موشهای نر، از تجمع سلولهای senescent و افزایش استرس اکسیداتیو جلوگیری میکند. در سوی مقابل، مهار هورمون در موشهای ماده با داروی تاموکسیفن، آنها را در برابر آسیبهای رژیم کتوژنیک به وضعیتی مشابه موشهای نر رساند. این شواهد نشان میدهد اثرات متابولیک رژیمهای غذایی تنها به ترکیب مواد مغذی بستگی ندارد، بلکه هورمونهای جنسی هم نقش کلیدی دارند.
توصیههای کاربردی برای آقایان
برای کاهش خطرات ناشی از رژیم کتوژنیک، مردان میتوانند:
- پیش از شروع، با پزشک یا متخصص تغذیه درباره پایش نشانگرهای التهابی (CRP) و اکسیداتیو (MDA) مشورت کنند و در صورت لزوم دورهای مصرف کربوهیدرات را (مثلاً یک تا دو روز در هفته) افزایش دهند.
- مصرف منابع غنی از آنتیاکسیدان (سبزیجات برگسبز، توتها، چای سبز) و در صورت نظر کارشناس، مکمل ویتامین E یا C را در پروتکل خود بگنجانند.
رژیم کتوژنیک همچنان برای کنترل وزن و سطح قند خون مؤثر است، اما باید با آگاهی از تفاوتهای جنسی در پاسخ متابولیک و توجه به نشانگرهای سلامت سلولی اجرا شود. در آینده، مطالعات بالینی گستردهتر ممکن است راهکارهای دقیقتری برای بهینهسازی این رژیم در زنان و مردان ارائه دهند.
**لادن ثنائی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه فرهنگ و هنر با بیش از پانزده سال تجربه حرفهای در زمینه نقد هنری، گزارشنویسی فرهنگی و پوشش رویدادهای هنری است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر ایران، جریانشناسی هنر متعهد و بررسی نسبت هنر با مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است. همچنین دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی را در مراکز معتبر داخلی گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد و تحلیل هنری مشارکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد با نوشتن نقدهای هنری برای نشریات تخصصی هنر آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه روزنامهنگاری فرهنگی، وی موفق به تولید گزارشهای متعددی در زمینه نمایشگاههای هنری، جشنوارهها، حراجیها و جریانهای هنری معاصر ایران شد. نقدهای تحلیلی و عمیق وی همواره مورد توجه هنرمندان، منتقدان و جامعه هنری کشور قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحریریه مجله خبری لادن پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، سردبیری وی بر جهتگیری فرهنگی و هنری مجله تأثیر چشمگیری داشته و گزارشها و نقدهای دقیق وی درباره هنر معاصر ایران، با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی ثنائی در نقد هنرهای تجسمی معاصر ایران، تحلیل جریانهای هنری متعهد، بررسی حراجیهای هنری و گزارشنویسی فرهنگی است. وی همچنین در زمینه مصاحبه با هنرمندان، کیوریتوری نمایشگاهها و مشاوره هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد ثنائی در نقد هنری مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ هنر، آگاهی از جریانهای معاصر جهانی، توجه به بستر اجتماعی اثر هنری و پرهیز از قضاوتهای سطحی و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل ساختار فرمال اثر، بررسی لایههای معنایی و توجه به بافت تولید اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن هنرمندان نقاش ایران است و در کمیتههای داوری چندین جشنواره و نمایشگاه هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
