شش سال پس از نصب اضطراری داربستهای فلزی برای حفاظت از برج گنبد قابوس، مدیرکل میراثفرهنگی گلستان از جمعآوری این پوشش موقت خبر داد. امروز نگین آجری ایران بار دیگر بهصورت بیواسطه در منظر دیدگان گردشگران و اهالی قرار میگیرد تا فصل جدیدی از مرمت و بهرهبرداری آغاز شود.
کوتاه از تاریخ و رازهای معماری
برج گنبد قابوس، ساختهشده در سال ۳۹۲ هجری قمری در نزدیکی شهر تاریخی جرجان، بلندترین برج آجری جهان بهشمار میآید. این اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و همچنان پرسشهای متعددی درباره کارکرد آن مطرح است. برخی آن را آرامگاه حکمران زیاری، قابوسبنوشمگیر، میدانند و گروهی دیگر معتقدند این برج نقش رصدخانه یا یادمانی آیینی با پیوندهای مزدایی داشته است.
• کارکردهای احتمالی برج گنبد قابوس
- آرامگاه قابوسبنوشمگیر با طراحی ویژه برای محافظت از جسد
- «ستون کیهان» یا رصدخانه نجومی با همکاری منجمان دورهگرد
- یادمانی آیینی با ریشههای اساطیری و نشانههای زردشتی
مسیر آینده حفاظت
برداشتن داربستها صرفاً پایان مرحله نخست مرمت است؛ حالا باید چشمانداز محیط پیرامون و ساختار بنا دوباره سامان یابد:
• دو گام اساسی برای حفظ بلندای آجری
- ترمیم آسیبهای بدنه و گنبد مخروطی و بازسازی کتیبههای کوفی
- مدیریت محوطه پیرامون و حفاظت از تپه تاریخی پایه برج
با این رویکرد، برج گنبد قابوس نهتنها جلوهای نو به خود میگیرد، بلکه با برنامههای مستمر پژوهش و مراقبت، به میراثی پایدار برای نسلهای آینده بدل خواهد شد.
لادن ثنائی
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه هنر است که بیش از ۱۵ سال در زمینه تولید محتوای فرهنگی، نقد آثار هنری و پوشش رویدادهای هنری فعالیت کرده است. نگاه تخصصی او بیشتر بر تحلیل هنر معاصر ایران، بررسی جریانهای هنری و مطالعه ارتباط میان هنر، جامعه و فرهنگ متمرکز است.
او دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است و در دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی نیز حضور داشته است.
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه ۸۰ با انتشار یادداشتها و نقدهای هنری در رسانههای تخصصی آغاز کرد. در ادامه، با تهیه گزارشها و تحلیلهای فرهنگی درباره نمایشگاهها، جشنوارهها و جریانهای هنری، تجربه گستردهای در حوزه روزنامهنگاری هنر به دست آورد.
او از سال ۱۳۹۶ به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر مجله خبری لادن فعالیت میکند و در هدایت محتوای فرهنگی این رسانه و انتشار مطالب تحلیلی درباره هنر معاصر نقش دارد.
حوزههای تخصصی لادن ثنائی شامل نقد هنرهای تجسمی، تحلیل آثار هنری، گزارشنویسی فرهنگی، گفتوگو با هنرمندان و بررسی روندهای فرهنگی و هنری جامعه است.
در فعالیتهای حرفهای خود، او تلاش میکند آثار هنری را در بستر تاریخی و اجتماعی آنها بررسی کند و با ترکیب دانش هنرشناسی و نگاه رسانهای، تحلیلهایی دقیق و قابل فهم برای مخاطبان ارائه دهد.
