بسیاری از نوجوانان امروز ساعات طولانی را در دنیای مجازی میگذرانند که میتواند تمرکز، خواب و سلامت روان آنها را تضعیف کند. کارشناسان تربیتی با ارائه هشت راهکار عملی، به والدین و مربیان کمک میکنند تا نوجوانان را کنترلشده به استفاده از گوشی و شبکههای اجتماعی عادت دهند و کیفیت زندگی آنها را ارتقا دهند.
۱. تعیین مناطق عاری از موبایل
اتاق خواب و میز غذاخوری را به محلهایی بدون گوشی تبدیل کنید. مثلاً تلفن همراه را پس از ساعت مشخصی در یک کشوی مشترک بگذارید تا همزمان با تاریکی طبیعی محیط، مغز نیز برای استراحت آماده شود و وسوسه چک کردن اعلانها از بین برود.
۲. حذف اعلانهای غیرضروری
پیامهای گروهی، بازیها و لایک شبکههای اجتماعی را در تنظیمات گوشی غیرفعال کنید تا نوجوان تنها اعلانهای اضطراری یا تماسهای خانوادگی را دریافت کند. کاهش سروصدا و چشمکهای ثابت اعلان، تمرکز ذهن را بازمیگرداند و گوشی را از نقش فرمانده به ابزاری تحت کنترل تبدیل میکند.
۳. زمانبندی محدود برای حضور در شبکهها
به جای قطع کامل، دو بازه زمانی روزانه—مثلاً ۱۵ دقیقه بعد از مدرسه و ۱۵ دقیقه پیش از شام—را برای استفاده از شبکههای اجتماعی تعیین کنید. استفاده از تایمر یا اپلیکیشنهای مدیریت زمان به نوجوان یاد میدهد که نیاز واقعی او به این فضاها کمتر از عادتی است که شکل گرفته است.
۴. احیای علاقههای غیر دیجیتال
از نوجوان بپرسید چه فعالیتهای فیزیکی یا هنری در گذشته او را خوشحال میکردند؛ اسکیتسواری، نقاشی، ساز موسیقی یا مطالعه کتابهای داستان. بازگشت به این علاقهها هم باعث افزایش مهارتهای خلاقانه میشود و هم به تدریج جذابیت صفحهنمایش را کاهش میدهد.
۵. قانون «شارژ بیرون از اتاق»
گوشی را هر شب در آشپزخانه یا راهرو شارژ کنید تا نوجوان برای بیدار شدن نیمهشب تحت تأثیر نور صفحه قرار نگیرد. صبح نیز اولین برخوردش با دنیای واقعی آغاز و تحریک استرس ناشی از اخبار و اعلانهای دیجیتال به تأخیر میافتد.
۶. استفاده از اپلیکیشنهای محدودکننده
نرمافزارهایی مانند Screen Time یا Digital Wellbeing را فعال کنید و برای شبکههای اجتماعی، بازیها و ویدئوها سقف زمانی روزانه مشخص نمایید. وقتی زمان پایان مییابد، دسترسی مسدود میشود و نوجوان ناگزیر میماند به فعالیتهای دنیای واقعی برگردد.
۷. تجربههای جمعی بدون نمایشگر
در دورهمیهای خانوادگی یا با دوستان، یک جعبه مخصوص قرار دادن گوشی در وسط میز قرار دهید و فعالیتهایی مثل پیادهروی گروهی، بازیهای رومیزی یا آشپزی دستهجمعی را جایگزین گشتوگذار آنلاین کنید. این لحظات چهرهبهچهره نهتنها سرگرمکنندهاند، بلکه ارتباطات عاطفی را نیز تقویت میکنند.
۸. بهکارگیری ابزارهای تکوظیفهای
برای شنیدن موسیقی از دستگاههای MP3 ساده و برای مطالعه کتابهای الکترونیکی از کتابخوانهای بدون اینترنت استفاده کنید. محدود کردن امکانات به یک کاربرد مشخص، حواسپرتی را به حداقل میرساند و تمرکز را تقویت میکند.
اجرای این هشت راهکار به نوجوانان کمک میکند تا کنترل بیشتری روی رابطهشان با تکنولوژی داشته باشند و به تدریج از اعتیاد دیجیتال رهایی یابند. با ایجاد تعادل میان استفاده از گوشی و فعالیتهای واقعی، میتوان سلامت روان، کیفیت خواب و بهرهوری تحصیلی را بهطور چشمگیری بهبود داد.
لادن ثنائی
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه هنر است که بیش از ۱۵ سال در زمینه تولید محتوای فرهنگی، نقد آثار هنری و پوشش رویدادهای هنری فعالیت کرده است. نگاه تخصصی او بیشتر بر تحلیل هنر معاصر ایران، بررسی جریانهای هنری و مطالعه ارتباط میان هنر، جامعه و فرهنگ متمرکز است.
او دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است و در دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی نیز حضور داشته است.
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه ۸۰ با انتشار یادداشتها و نقدهای هنری در رسانههای تخصصی آغاز کرد. در ادامه، با تهیه گزارشها و تحلیلهای فرهنگی درباره نمایشگاهها، جشنوارهها و جریانهای هنری، تجربه گستردهای در حوزه روزنامهنگاری هنر به دست آورد.
او از سال ۱۳۹۶ به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر مجله خبری لادن فعالیت میکند و در هدایت محتوای فرهنگی این رسانه و انتشار مطالب تحلیلی درباره هنر معاصر نقش دارد.
حوزههای تخصصی لادن ثنائی شامل نقد هنرهای تجسمی، تحلیل آثار هنری، گزارشنویسی فرهنگی، گفتوگو با هنرمندان و بررسی روندهای فرهنگی و هنری جامعه است.
در فعالیتهای حرفهای خود، او تلاش میکند آثار هنری را در بستر تاریخی و اجتماعی آنها بررسی کند و با ترکیب دانش هنرشناسی و نگاه رسانهای، تحلیلهایی دقیق و قابل فهم برای مخاطبان ارائه دهد.
