ماه خونین؛ پدیدهای نادر در آسمان ایران
امشب، یکشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۴، آسمان ایران میزبان یکی از مهمترین رویدادهای نجومی هفت سال اخیر خواهد بود: ماهگرفتگی کلی یا همان «ماه خونین». این پدیده از سراسر ایران و بسیاری از کشورهای آسیا، آفریقا، اروپا و بخشهایی از استرالیا و اقیانوسیه قابل مشاهده است و پیشبینی میشود بیش از ۵.۸ میلیارد نفر در جهان شاهد آن باشند.
چرا ماه سرخ میشود؟
ماهگرفتگی زمانی رخ میدهد که زمین دقیقاً میان خورشید و ماه قرار گیرد و سایهاش سطح ماه را بپوشاند. در حالت گرفت کامل، ماه بهطور کامل در سایه زمین فرو میرود و به رنگ سرخ یا نارنجی درمیآید. این رنگ حاصل پراکندگی نور خورشید در جو زمین است؛ جایی که تنها طول موجهای بلندتر نور قرمز به ماه میرسند.
زمانبندی دقیق ماهگرفتگی کلی
بر اساس محاسبات نجومی، مراحل این پدیده به وقت ایران چنین خواهد بود:
- آغاز گرفت نیمسایه: ساعت ۱۸:۵۸ (تغییر محسوس ندارد)
- شروع گرفت جزئی: ساعت ۱۹:۵۶
- آغاز گرفت کلی: ساعت ۲۱:۰۰
- اوج ماهگرفتگی: ساعت ۲۱:۴۱:۴۶
- پایان گرفت کلی: ساعت ۲۲:۲۳
- پایان گرفت جزئی: حدود ساعت ۲۳:۲۶
- بازگشت کامل ماه به حالت عادی: ساعت ۰۰:۲۵ بامداد ۱۷ شهریور
این ماهگرفتگی از نوع L۲ است؛ به این معنا که ماه در بیشتر لحظات به رنگ نارنجی متمایل به قرمز و گاه مسی دیده خواهد شد.
جایگاه ماه در آسمان و فرصتهای رصدی
ماه در زمان گرفت در صورت فلکی دلو قرار دارد و همجواری آن با سیاره زحل و ستاره درخشان فمالحوت، ترکیبی چشمنواز برای علاقهمندان به عکاسی نجومی ایجاد میکند. بیش از ۵۰ برنامه رصد عمومی رایگان در سراسر کشور توسط انجمنهای نجومی برگزار میشود که شامل استفاده از تلسکوپ، سخنرانیهای علمی و کارگاههای آموزشی خواهد بود.
توصیههای رصدی برای علاقهمندان
برای مشاهده بهتر این پدیده:
- مکانی با افق شرقی باز و بدون آلودگی نوری انتخاب کنید.
- حتی در شهرهای بزرگ، ارتفاعات با دید مستقیم به شرق بهترین گزینهاند.
- استفاده از دوربین دوچشمی یا تلسکوپ جزئیات بیشتری از دهانهها و سایهها را آشکار میکند.
- دوربین عکاسی با لنز تلهفوتو یا حتی تلفن همراه روی سهپایه میتواند تصاویر ماندگاری از این رویداد ثبت کند.
اهمیت نجومی و فرهنگی ماهگرفتگی
ماهگرفتگی امشب بخشی از چرخه ساروس ۱۲۸ است که هر ۱۸ سال و ۱۱ روز تکرار میشود و این رویداد، چهلویکمین گرفت از مجموع ۷۱ گرفت این چرخه است. فراتر از جنبه علمی، این پدیده فرصتی برای همنشینی مردم در سراسر جهان زیر یک آسمان مشترک است؛ لحظهای که زمین، ماه و خورشید در راستایی کامل قرار میگیرند و یادآور نظم و شکوه کیهان میشوند.
لادن ثنائی
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه هنر است که بیش از ۱۵ سال در زمینه تولید محتوای فرهنگی، نقد آثار هنری و پوشش رویدادهای هنری فعالیت کرده است. نگاه تخصصی او بیشتر بر تحلیل هنر معاصر ایران، بررسی جریانهای هنری و مطالعه ارتباط میان هنر، جامعه و فرهنگ متمرکز است.
او دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است و در دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی نیز حضور داشته است.
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه ۸۰ با انتشار یادداشتها و نقدهای هنری در رسانههای تخصصی آغاز کرد. در ادامه، با تهیه گزارشها و تحلیلهای فرهنگی درباره نمایشگاهها، جشنوارهها و جریانهای هنری، تجربه گستردهای در حوزه روزنامهنگاری هنر به دست آورد.
او از سال ۱۳۹۶ به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر مجله خبری لادن فعالیت میکند و در هدایت محتوای فرهنگی این رسانه و انتشار مطالب تحلیلی درباره هنر معاصر نقش دارد.
حوزههای تخصصی لادن ثنائی شامل نقد هنرهای تجسمی، تحلیل آثار هنری، گزارشنویسی فرهنگی، گفتوگو با هنرمندان و بررسی روندهای فرهنگی و هنری جامعه است.
در فعالیتهای حرفهای خود، او تلاش میکند آثار هنری را در بستر تاریخی و اجتماعی آنها بررسی کند و با ترکیب دانش هنرشناسی و نگاه رسانهای، تحلیلهایی دقیق و قابل فهم برای مخاطبان ارائه دهد.
