در سالهای اخیر، آمار ابتلا به سرطان در ایران روندی رو به رشد و نگرانکننده داشته است؛ موضوعی که توجه کارشناسان سلامت و نهادهای درمانی را به خود جلب کرده است. بر اساس اظهارات معاون سابق برنامهریزی و نظارت راهبردی سازمان نظام پزشکی کشور، مجموعهای از عوامل خطرآفرین مانند کمتحرکی، مصرف دخانیات و الکل، تغذیه ناسالم، آلودگیهای محیطی و بیماریهای زمینهای، نقش مهمی در افزایش شیوع سرطان ایفا میکنند.
برنامه ملی مقابله با سرطان؛ گامی در مسیر امید
در پاسخ به این بحران، «طرح ملی مدیریت بهینه و جامع بیماری سرطان» با هدف پیشگیری، درمان، غربالگری و بازتوانی بیماران طراحی شده است. این برنامه با الگوبرداری از راهبردهای جهانی سازمان بهداشت جهانی و سازمان ملل، تلاش دارد تا با ایجاد عدالت در دسترسی به خدمات درمانی، آگاهیبخشی عمومی و ارتقای زیرساختهای سلامت، روند ابتلا به سرطان را کنترل کند.
با وجود اقدامات مؤثر در حوزه درمان، بهویژه در زمینههای شیمیدرمانی و ایمونوتراپی، همچنان بخش پیشگیری با چالشهای جدی مواجه است. ضعف در طراحی و اجرای سیاستهای پیشگیرانه باعث شده تا اهداف تعیینشده برای سال ۱۴۰۴ محقق نشوند.
سبک زندگی؛ کلید پیشگیری از سرطان
اصلاح سبک زندگی، بهعنوان محور اصلی پیشگیری، نیازمند توجه ویژه در سیاستگذاریهای سلامت است. افزایش مصرف دخانیات، بهویژه در میان بانوان، و کاهش فعالیتهای بدنی، از جمله شاخصهایی هستند که برخلاف اهداف برنامه ملی، روندی صعودی داشتهاند. دخانیات بهتنهایی خطر ابتلا به سرطانهای ریه، دستگاه گوارش و خون را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
از سوی دیگر، تغذیه ناسالم نیز بهعنوان یکی از عوامل مهم در بروز سرطان شناخته میشود. تغییرات نامطلوب در شیوه طبخ غذا، افزایش مصرف چربیها و فستفودها، و کاهش مصرف مواد غذایی سالم، زنگ خطر را برای سلامت عمومی جامعه به صدا درآورده است.
نقش استرس و فشار روانی در ابتلا به سرطان
اضطراب و استرسهای مزمن نیز از جمله عوامل زمینهساز ابتلا به سرطان هستند. بینظمی در زندگی روزمره، فشارهای شغلی، چالشهای اقتصادی و تربیتی، همگی در افزایش بار روانی افراد نقش دارند. این فشارها میتوانند عملکرد سیستم ایمنی بدن را مختل کرده و زمینهساز بروز بیماریهای جدی شوند.
تغییر ارزشهای اجتماعی و اولویت دادن به رفاه مادی به جای آرامش روانی، سبک زندگی افراد را تحت تأثیر قرار داده است. برای کاهش ریسک ابتلا به سرطان، باید نگرش جامعه نسبت به سلامت و سبک زندگی اصلاح شود.
ضرورت همافزایی نهادها در مسیر پیشگیری
پیشگیری از سرطان، صرفاً وظیفه وزارت بهداشت نیست. رسانهها، نهادهای آموزشی، وزارت علوم و آموزش و پرورش، و حتی خانوادهها باید در این مسیر مشارکت فعال داشته باشند. آموزش سبک زندگی سالم از دوران کودکی، میتواند پایهگذار نسلی آگاه و سلامتمحور باشد.
تجربه موفق غربالگری در استان قم
در استان قم، اجرای طرح ملی غربالگری سرطان با محوریت دانشگاه علوم پزشکی و مشارکت نهادهای اجرایی، نتایج قابل توجهی به همراه داشت. تمرکز این طرح بر سه سرطان شایع—پستان، روده بزرگ و دهانه رحم—باعث شد تا نرخ مشارکت در غربالگری از ۲۰ درصد به بیش از ۸۰ درصد افزایش یابد.
استفاده از فناوریهای نوین ارتباطی، حمایت بیمهها و مشارکت خیریهها، نقش مهمی در موفقیت این طرح ایفا کردند. همچنین حضور روانشناسان و مددکاران اجتماعی، موجب کاهش ترس و افزایش انگیزه افراد برای شرکت در غربالگری شد.
گسترش طرح به استانهای دیگر
با توجه به موفقیت اجرای این مدل در قم، برنامهریزی برای اجرای آن در استانهای اصفهان و سیستان و بلوچستان آغاز شده است. ظرفیتهای انسانی و همدلی مردم این مناطق، نویدبخش تحقق اهداف طرح و تبدیل آن به الگویی ملی در مدیریت سرطان است.
نتیجهگیری
برای مقابله مؤثر با سرطان، باید نگاه جامعتری به موضوع پیشگیری داشت. ایجاد نظام حمایتی در حوزه مالی، خدماتی و ساختاری، میتواند اعتماد عمومی را افزایش داده و فشارهای روانی و اجتماعی را کاهش دهد. تنها با همافزایی نهادها، اصلاح سبک زندگی و آگاهیبخشی گسترده، میتوان روند رو به رشد سرطان را کنترل کرد و سلامت جامعه را تضمین نمود.
**لادن ثنائی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه فرهنگ و هنر با بیش از پانزده سال تجربه حرفهای در زمینه نقد هنری، گزارشنویسی فرهنگی و پوشش رویدادهای هنری است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر ایران، جریانشناسی هنر متعهد و بررسی نسبت هنر با مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است. همچنین دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی را در مراکز معتبر داخلی گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد و تحلیل هنری مشارکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد با نوشتن نقدهای هنری برای نشریات تخصصی هنر آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه روزنامهنگاری فرهنگی، وی موفق به تولید گزارشهای متعددی در زمینه نمایشگاههای هنری، جشنوارهها، حراجیها و جریانهای هنری معاصر ایران شد. نقدهای تحلیلی و عمیق وی همواره مورد توجه هنرمندان، منتقدان و جامعه هنری کشور قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحریریه مجله خبری لادن پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، سردبیری وی بر جهتگیری فرهنگی و هنری مجله تأثیر چشمگیری داشته و گزارشها و نقدهای دقیق وی درباره هنر معاصر ایران، با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی ثنائی در نقد هنرهای تجسمی معاصر ایران، تحلیل جریانهای هنری متعهد، بررسی حراجیهای هنری و گزارشنویسی فرهنگی است. وی همچنین در زمینه مصاحبه با هنرمندان، کیوریتوری نمایشگاهها و مشاوره هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد ثنائی در نقد هنری مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ هنر، آگاهی از جریانهای معاصر جهانی، توجه به بستر اجتماعی اثر هنری و پرهیز از قضاوتهای سطحی و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل ساختار فرمال اثر، بررسی لایههای معنایی و توجه به بافت تولید اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن هنرمندان نقاش ایران است و در کمیتههای داوری چندین جشنواره و نمایشگاه هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
