معاون قضایی دادستان کل کشور، در تشریح ابعاد تازهای از مسئولیتهای حقوقی و اجتماعی، دادستانها را نهادی محوری برای صیانت از حقوق عامه و کاهش چشمگیر دعاوی قضایی معرفی کرد. این دیدگاه، که بر تدوین ۲۱ محور کلان در حوزه حقوق عامه استوار است، نقش دادستان را فراتر از صرف پیگیریهای قضایی، به سمت یک کنشگر فعال مدیریتی، فرهنگی و اجتماعی سوق میدهد.
نقش تحولآفرین دادستانها در احیای حقوق عامه فراتر از اقدامات قضایی
وحید میرحسینی، معاون حقوق عامه و پیشگیری از وقوع جرم دادستانی کل کشور، در سخنانی تاکید کرد که قضات و مدیران قضایی از لحظه انتصاب، ملزم به رفتاری مطابق با قانون هستند. این التزام سه وجه اساسی دارد: حفظ دستاوردهای پیشین، انجام دقیق وظایف در حال حاضر، و امانتداری نسبت به آینده. او متذکر شد که در عرصه حقوق عامه، حدود ۹۰ درصد وظایف دادستانها ماهیتی غیرقضایی داشته و بیشتر جنبههای مدیریتی، فرهنگی و اجتماعی را در بر میگیرد.
میرحسینی بیان داشت که بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی، نهادهای مدنی، شوراها، ائمه جماعات و دانشگاهیان، به همراه مشارکت عمومی، میتواند بسیاری از معضلات اجتماعی و حتی قضایی کشور را مرتفع سازد. حقوق عامه شامل طیف وسیعی از حقوق اساسی شهروندان مانند حق بر محیط زیست سالم، دسترسی به خدمات عمومی، سلامت، آموزش، امنیت و شفافیت است که صیانت فعالانه از آنها پیشنیاز جامعهای پویا و عدالتمحور به شمار میرود.
همبستگی حقوق عامه و کاهش پروندههای قضایی
معاون دادستان کل کشور ارتباط میان احیای حقوق عامه و کاهش حجم دعاوی قضایی را "قطعی و راهبردی" توصیف کرد. وی با استناد به مطالعات آماری، نشان داد که هرچه عملکرد دادستانها در حوزه احیای حقوق عامه قویتر و فعالتر باشد، میزان ورودی پروندههای مدنی و کیفری نیز به شکل محسوسی کاهش مییابد. این کاهش، نتیجه جلوگیری از بروز تعارضات و اتلاف سرمایههای اجتماعی است؛ چرا که پیگیری فعالانه حقوق عامه، پیش از آنکه مشکلات به بستر دعاوی قضایی کشیده شوند، از ریشه حل و فصل میگردند و از بار اضافی بر سیستم قضایی میکاهد.
سامانه نظارت و پیگیری (سنپ)؛ ابزاری هوشمند برای مدیریت حقوق عامه
در راستای هوشمندسازی و افزایش کارایی در ایفای وظایف دادستانها، میرحسینی از پیشنهاد طراحی "سامانه نظارت و پیگیری" (سنپ) خبر داد. این سامانه با هدف مدیریت هوشمند ۹۰ درصد فعالیتهای غیرقضایی دادستانها در حوزه حقوق عامه، گامی نوین به شمار میرود. ویژگیهای اصلی این سامانه شامل موارد زیر است:
دادهمحور کردن تصمیمات: امکان اتخاذ تصمیمات مبتنی بر تحلیل دادهها برای افزایش دقت و اثربخشی اقدامات در صیانت از حقوق عامه.
تعامل مؤثر با دستگاههای اجرایی، شوراها و مردم: ایجاد بستر برای همکاری هدفمند با نهادهای مرتبط و دریافت گزارشها و مطالبات مردمی.
این سامانه، قرار است به دادستانها در اتخاذ تصمیمات آگاهانه، هماهنگسازی اقدامات با سایر نهادها و افزایش شفافیت در پیگیری مسائل عمومی یاری رساند.
تمایز مأموریت دادستانها از سازمان بازرسی کل کشور در پیگیری حقوق عامه
میرحسینی به تفکیک واضح میان مأموریتهای دادستانها و سازمان بازرسی کل کشور در این حوزه اشاره کرد. در حالی که وظیفه نظارت بر انجام صحیح وظایف دستگاههای اداری بر عهده سازمان بازرسی است، دادستان نقش متفاوتی ایفا میکند. دادستانها مسئولیت اعتراض به "ترک فعل" دستگاهها (کوتاهی یا عدم انجام وظایف قانونی)، مطالبه اجرای دقیق قوانین و پیگیری مطالبات و خواستههای عمومی مردم را بر عهده دارند. بنابراین، نقش دادستان در این حوزه، یک "نظارت مطالبهگرانه" است که به دنبال احقاق حق عمومی است، نه "مداخلهجویانه" در امور داخلی دستگاهها.
مثالهایی از ترک فعل میتواند شامل عدم رعایت استانداردهای زیستمحیطی توسط صنایع، عدم تامین زیرساختهای شهری مورد نیاز، یا تاخیر در اجرای پروژههای عمومی باشد که به حقوق شهروندان لطمه میزند و دادستان میتواند نسبت به آن ورود کند.
اصلاحات قانونی برای تحکیم جایگاه دادستانها در صیانت از حقوق عامه
معاون حقوق عامه دادستانی کل کشور در پایان سخنان خود، به پیگیری اصلاحات مهمی در قوانین موجود اشاره کرد. از جمله این اصلاحات، لایحه صیانت از حقوق عامه و اضافه شدن یک ماده ۴۸۸ مکرر به اصلاحیه قانون آیین دادرسی کیفری است که به دستورالعمل کنترل مجرمین حرفهای میپردازد. با تاکید دادستان کل کشور، محوریت و اختیارات دادستانها در این مجموعه مقررات جدید مورد توجه ویژه قرار گرفته است.
هدف غایی تمامی این برنامهها و اصلاحات، تحقق عدالت اجتماعی، ارتقاء احساس امنیت روانی در جامعه و همچنین کاهش اتلاف سرمایههای مادی و انسانی است که میتواند در مسیر تحقق عدالت مورد استفاده قرار گیرد. این تلاشها نویدبخش آیندهای است که در آن حقوق عامه به شکلی جامع و فعالانه محافظت شده و از بار پروندههای قضایی نیز کاسته میشود.
مطالب مرتبط
- دستگاه قضایی هرمزگان به یک باند بینالمللی قاچاق سوخت با گردش مالی ۱۶۷ همتی پایان داد
- پلیس خمینیشهر ۴۷ محکوم فراری را در عملیاتی گسترده دستگیر کرد
- استاندار هرمزگان: تغییر رویکرد در مبارزه با اعتیاد برای نجات جامعه ضروری است
- عملیات ضربتی در رودان یک شبکه بزرگ قاچاق سوخت و نیسانهای آن را متوقف کرد
**لادن ثنائی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه فرهنگ و هنر با بیش از پانزده سال تجربه حرفهای در زمینه نقد هنری، گزارشنویسی فرهنگی و پوشش رویدادهای هنری است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر ایران، جریانشناسی هنر متعهد و بررسی نسبت هنر با مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است. همچنین دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی را در مراکز معتبر داخلی گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد و تحلیل هنری مشارکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد با نوشتن نقدهای هنری برای نشریات تخصصی هنر آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه روزنامهنگاری فرهنگی، وی موفق به تولید گزارشهای متعددی در زمینه نمایشگاههای هنری، جشنوارهها، حراجیها و جریانهای هنری معاصر ایران شد. نقدهای تحلیلی و عمیق وی همواره مورد توجه هنرمندان، منتقدان و جامعه هنری کشور قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحریریه مجله خبری لادن پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، سردبیری وی بر جهتگیری فرهنگی و هنری مجله تأثیر چشمگیری داشته و گزارشها و نقدهای دقیق وی درباره هنر معاصر ایران، با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی ثنائی در نقد هنرهای تجسمی معاصر ایران، تحلیل جریانهای هنری متعهد، بررسی حراجیهای هنری و گزارشنویسی فرهنگی است. وی همچنین در زمینه مصاحبه با هنرمندان، کیوریتوری نمایشگاهها و مشاوره هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد ثنائی در نقد هنری مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ هنر، آگاهی از جریانهای معاصر جهانی، توجه به بستر اجتماعی اثر هنری و پرهیز از قضاوتهای سطحی و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل ساختار فرمال اثر، بررسی لایههای معنایی و توجه به بافت تولید اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن هنرمندان نقاش ایران است و در کمیتههای داوری چندین جشنواره و نمایشگاه هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
