بازنگری در نقش ژنتیک و محیط
سالها تصور میشد که ضریب هوشی دوقلوهای همسان حتی در صورت جدایی و رشد در محیطهای متفاوت، شباهت زیادی دارد و این موضوع بهعنوان شاهدی بر نقش پررنگ ژنتیک در شکلگیری IQ مطرح میشد. اما پژوهش تازهای نشان میدهد که عامل مهمی تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است: کیفیت و نوع آموزش.
یافتههای جدید درباره دوقلوهای همسان
جارد هوروات و کیتی فابریکانت، پژوهشگران علوم شناختی و توسعه کودک، با بازبینی دادههای پیشین، ۸۷ جفت دوقلو را بر اساس تجربههای تحصیلیشان بررسی کردند. نتایج نشان داد دوقلوهایی که در مدارس بسیار متفاوت تحصیل کرده بودند، اختلافی نزدیک به ۱۵ واحد در IQ داشتند؛ اختلافی که بیشتر شبیه تفاوت میان افراد غریبه بود تا دوقلوهای همسان.
این یافتهها نشان میدهد که تأثیر آموزش میتواند فراتر از نقش معلم یا گروه همسالان باشد و بهطور مستقیم بر رشد شناختی اثر بگذارد. البته تنها ۱۰ جفت دوقلو تجربه تحصیلی مشابه داشتند و همین محدودیت، نتیجهگیری قطعی را دشوار میکند.
آموزش و پویایی ضریب هوشی
آزمون IQ که نخستین بار در سال ۱۹۰۵ طراحی شد، سالها بهعنوان شاخصی پایدار از تواناییهای شناختی در نظر گرفته میشد. اما شواهد جدید نشان میدهد که بهبود کیفیت آموزش در کشورهای مختلف، به افزایش مستمر نمرات IQ منجر شده است. این موضوع بیانگر آن است که محیط آموزشی میتواند نقشی کلیدی در ارتقای تواناییهای ذهنی ایفا کند.
محدودیتها و مسیر آینده پژوهش
مطالعه تأثیر آموزش بر IQ بهطور مستقل دشوار است، زیرا اغلب دوقلوها در یک خانه یا مدارس مشابه رشد میکنند. با این حال، پژوهشگران تأکید دارند که بررسیهای بیشتر میتواند به درک بهتر از تعامل میان ژنتیک و محیط کمک کند. آنان میگویند: «برای ترسیم کامل نقشه اثرات محیطی بر تواناییهای شناختی، هنوز راه زیادی در پیش است.»
جمعبندی
این تحقیق که در مجله Acta Psychologica منتشر شده، نشان میدهد که آموزش میتواند تفاوت معناداری در ضریب هوشی دوقلوهای همسان ایجاد کند. یافتهها بار دیگر اهمیت سرمایهگذاری بر کیفیت آموزش را برجسته میکند؛ عاملی که نهتنها آینده تحصیلی، بلکه تواناییهای شناختی و اجتماعی نسلهای بعدی را شکل میدهد.
**لادن ثنائی**
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه فرهنگ و هنر با بیش از پانزده سال تجربه حرفهای در زمینه نقد هنری، گزارشنویسی فرهنگی و پوشش رویدادهای هنری است. تمرکز اصلی وی بر نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر ایران، جریانشناسی هنر متعهد و بررسی نسبت هنر با مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است. همچنین دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی را در مراکز معتبر داخلی گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد و تحلیل هنری مشارکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد با نوشتن نقدهای هنری برای نشریات تخصصی هنر آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه روزنامهنگاری فرهنگی، وی موفق به تولید گزارشهای متعددی در زمینه نمایشگاههای هنری، جشنوارهها، حراجیها و جریانهای هنری معاصر ایران شد. نقدهای تحلیلی و عمیق وی همواره مورد توجه هنرمندان، منتقدان و جامعه هنری کشور قرار گرفته است.
وی از سال ۱۳۹۶ به تیم تحریریه مجله خبری لادن پیوسته و به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، سردبیری وی بر جهتگیری فرهنگی و هنری مجله تأثیر چشمگیری داشته و گزارشها و نقدهای دقیق وی درباره هنر معاصر ایران، با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی ثنائی در نقد هنرهای تجسمی معاصر ایران، تحلیل جریانهای هنری متعهد، بررسی حراجیهای هنری و گزارشنویسی فرهنگی است. وی همچنین در زمینه مصاحبه با هنرمندان، کیوریتوری نمایشگاهها و مشاوره هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد ثنائی در نقد هنری مبتنی بر شناخت عمیق تاریخ هنر، آگاهی از جریانهای معاصر جهانی، توجه به بستر اجتماعی اثر هنری و پرهیز از قضاوتهای سطحی و سلیقهای است. وی در نقدهای خود بر تحلیل ساختار فرمال اثر، بررسی لایههای معنایی و توجه به بافت تولید اثر تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن هنرمندان نقاش ایران است و در کمیتههای داوری چندین جشنواره و نمایشگاه هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
