عروسک‌ها دهه‌هاست که هم‌زمان با ایجاد حس کنجکاوی و لذت در کودکان، به دلیل شباهت ظاهری به انسان، با هاله‌ای از ابهام و ترس در ذهن بزرگسالان گره خورده‌اند. این اشیای بی‌جان وقتی در قالب انسان طراحی می‌شوند، پتانسیل عجیبی برای برانگیختن حس دلهره دارند؛ چرا که ذهن ما همواره در جست‌وجوی نشانه‌های حیات در آن‌هاست. در ادامه با ۵ عروسک بدنام تاریخ آشنا می‌شویم که به دلیل داستان‌های عجیب و گاه ترسناکشان، شهرتی جهانی یافته‌اند.
عروسک‌های خودکار و تقابل هنر با وحشت
در قرن هجدهم میلادی، خلاقیت مهندسان ساعت‌ساز منجر به خلق عروسک‌های خودکاری شد که با تکیه بر چرخ‌دنده‌ها و فنرها، حرکاتی شبیه به انسان انجام می‌دادند. این پیکره‌های مکانیکی که توسط هنرمندانی چون پیر ژاکه‌درو طراحی شده بودند، در دوران خود شاهکار مهندسی محسوب می‌شدند. با این حال، تماشای حرکت خشک، دقیق و واقع‌گرایانه این عروسک‌ها در عصر حاضر، به جای تحسین، حس عجیبی از ناامنی و وهم را در بسیاری از بینندگان ایجاد می‌کند.
معمای عروسک‌های سخنگوی ادیسون
توماس ادیسون در سال ۱۸۹۰ میلادی تلاش کرد با عرضه اولین عروسک‌های سخنگو، انقلابی در صنعت اسباب‌بازی ایجاد کند. درون این عروسک‌ها گرامافون‌های کوچکی تعبیه شده بود تا لالایی‌ها را برای کودکان پخش کنند. اما تکنولوژی ابتدایی آن زمان باعث می‌شد صداها بسیار نامفهوم و گوش‌خراش به گوش برسند. این پروژه به دلیل تجربه ترسناک کودکان و نقص‌های فنی، با شکست مواجه شد و نام این عروسک‌ها را به عنوان یکی از بدنام‌ترین اسباب‌بازی‌های تاریخ ثبت کرد.
داستان‌های عجیب درباره عروسک‌های تسخیر شده
برخی از این اسباب‌بازی‌ها نه به دلیل ظاهرشان، بلکه به دلیل روایت‌های محلی و شایعات پیرامونشان به شهرت رسیده‌اند:
عروسک اوکی‌کو (Okiku): بر اساس افسانه‌ای ژاپنی، این عروسک متعلق به دختربچه‌ای بود که پس از مرگش، موهای عروسک به شکل غیرعادی رشد کرد. بسیاری معتقدند روح آن دختر درون عروسک باقی مانده است.
عروسک رابرت (Robert the Doll): این عروسک ملوان که بیش از یک قرن عمر دارد، با داستان‌های مربوط به حوادث ناگوار، خنده‌های شبانه و تغییر مکان‌های مرموز گره خورده و امروزه در موزه‌ای در فلوریدا نگهداری می‌شود.
پرونده‌های ماورایی عروسک آنابل
بدون شک، آنابل مشهورترین عروسک در فرهنگ عامه است که گفته می‌شود تسخیر شده است. برخلاف آنچه در سینما دیده‌ایم، آنابل واقعی یک عروسک پارچه‌ای ساده از مجموعه «رگدی اَن» است. این عروسک در دهه ۷۰ میلادی توسط محققان ماوراءالطبیعه، اد و لورین وارن، جمع‌آوری شد. گزارش‌های متعدد از جابه‌جایی‌های غیرطبیعی این عروسک در آپارتمان صاحبش، باعث شد تا آنابل به نمادی از وحشت در دنیای واقعی تبدیل شود و همچنان کنجکاوی بسیاری را برای کشف حقیقتِ پشت این داستان‌ها برانگیزد.
مطالب مرتبط
- مربا و کمپوت با شکر قهوه ای راز طعم بی نظیر دسر خانگی
- واکاوی ابعاد راهبردی و تمدنی تشییع تاریخی رهبر شهید؛ نشستی با حضور اندیشمندان و تحلیلگران
- هشدار زرد هواشناسی در استان سمنان؛ بارش برف و باران در راه است
- چهار تیم دانشجویی کرمانشاه به مرحله نهایی کرسی‌های آزاداندیشی راه یافتند
لادن ثنائی
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامه‌نگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه هنر است که بیش از ۱۵ سال در زمینه تولید محتوای فرهنگی، نقد آثار هنری و پوشش رویدادهای هنری فعالیت کرده است. نگاه تخصصی او بیشتر بر تحلیل هنر معاصر ایران، بررسی جریان‌های هنری و مطالعه ارتباط میان هنر، جامعه و فرهنگ متمرکز است.
او دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است و در دوره‌های تخصصی نقد هنری، زیبایی‌شناسی و مدیریت فرهنگی نیز حضور داشته است.
ثنائی فعالیت حرفه‌ای خود را از اواخر دهه ۸۰ با انتشار یادداشت‌ها و نقدهای هنری در رسانه‌های تخصصی آغاز کرد. در ادامه، با تهیه گزارش‌ها و تحلیل‌های فرهنگی درباره نمایشگاه‌ها، جشنواره‌ها و جریان‌های هنری، تجربه گسترده‌ای در حوزه روزنامه‌نگاری هنر به دست آورد.
او از سال ۱۳۹۶ به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر مجله خبری لادن فعالیت می‌کند و در هدایت محتوای فرهنگی این رسانه و انتشار مطالب تحلیلی درباره هنر معاصر نقش دارد.
حوزه‌های تخصصی لادن ثنائی شامل نقد هنرهای تجسمی، تحلیل آثار هنری، گزارش‌نویسی فرهنگی، گفت‌وگو با هنرمندان و بررسی روندهای فرهنگی و هنری جامعه است.
در فعالیت‌های حرفه‌ای خود، او تلاش می‌کند آثار هنری را در بستر تاریخی و اجتماعی آن‌ها بررسی کند و با ترکیب دانش هنرشناسی و نگاه رسانه‌ای، تحلیل‌هایی دقیق و قابل فهم برای مخاطبان ارائه دهد.
