معاون پژوهشی دانشگاه تهران، نتایج جامع ارزیابیهای کمیته علتیابی حادثه تلخ انفجار در آزمایشگاه مواد و متالورژی این دانشگاه را تشریح کرد. بر اساس بررسیهای اولیه و تخصصی، فرسودگی و عمر بالای کپسول گاز، که توانایی تحمل فشار داخلی را از دست داده بود، به عنوان عامل اصلی این حادثه شناسایی شده است. این رخداد، لزوم بازنگری جدی در استانداردهای ایمنی و پروتکلهای نگهداری تجهیزات آزمایشگاهی را بیش از پیش آشکار ساخت.
کپسول قدیمی: مقصر اصلی انفجار آزمایشگاه دانشگاه تهران
دکتر منوچهر مرادی سبزواری، رئیس کمیته بررسی حادثه انفجار آزمایشگاه دانشگاه تهران، با اشاره به نتایج ارزیابیهای دقیق این کمیته، تاکید کرد که بدنه فرسوده کپسول گاز و عدم آمادگی آن برای تحمل فشار، دلیل محوری این انفجار بوده است. وی توضیح داد که کپسولهای گاز معمولاً بر اساس تستهای دورهای، بین ۳ تا ۵ سال قابلیت استفاده دارند. با این حال، شواهد پس از حادثه نشان میدهد که کپسول مورد نظر، علیرغم داشتن گواهی تست، در زمان رخداد، فاقد توانایی لازم برای نگهداری گاز تحت فشار بوده است. این انفجار منجر به تکهتکه شدن کپسول شده که حاکی از ضعف شدید ساختاری بدنه آن است و این پدیده با حالتی که کپسول صرفاً "دهن باز میکند" کاملاً متفاوت است.
ابهامات گواهینامههای استاندارد: آیا کپسولهای آزمایشگاهی ایمن هستند؟
یکی از چالشهای مطرح شده در پی این حادثه، اعتبار گواهینامههای استاندارد صادره برای کپسولها است. مرادی سبزواری اظهار داشت که دانشگاه کپسولها را از منابعی معتبر و با گواهی تست تهیه میکند و امکان بازرسی داخلی آنها وجود ندارد. وی تصریح کرد که در حال حاضر نمیتوان شرکت صادرکننده گواهی را به سرعت مقصر دانست یا اطمینان یافت که در بازه زمانی بین تست و تحویل، چه اتفاقی برای کپسول افتاده است. این ابهام، نیاز به بازنگری در فرآیندهای تست و تایید کپسولهای پرفشار را برجسته میسازد. وی همچنین خاطرنشان کرد که بر اساس یافتههای کمیته، دانشجو، استاد راهنما یا دانشگاه در تهیه کپسول طبق استانداردهای موجود، تقصیری نداشتهاند.
تدابیر فوری دانشگاه تهران برای ارتقای ایمنی آزمایشگاهها پس از حادثه
پس از این حادثه و بروز نگرانیها، دانشگاه تهران بلافاصله اقدامات پیشگیرانه گستردهای را در دستور کار قرار داد:
تعداد زیادی از کپسولهای موجود در آزمایشگاهها برای تست مجدد خارج شدند. متأسفانه، بسیاری از این کپسولها، علیرغم داشتن گواهی استاندارد، فاقد آمادگی لازم برای استفاده بودند و در حال خارج شدن از رده هستند.
پروتکلهای جدیدی برای اطمینان از اعتبار واقعی مجوزها و لایسنسهای کپسولهای گاز، بهویژه کپسولهای هیدروژن، تدوین شد.
استانداردسازی نصب کپسولهای هیدروژن در خارج از محیط آزمایشگاهها (در صورت امکان) مورد تاکید قرار گرفت.
مقرر شد در آزمایشهایی که نیاز به کپسولهای بزرگ نیست، از منابع کوچکتر استفاده شود تا در صورت بروز حادثه، شدت تاثیرات به حداقل برسد.
استانداردهای نوین ایمنی: محدودیت سنی برای کپسولهای پرفشار در دانشگاهها
معاون پژوهشی دانشگاه تهران اشاره کرد که معمولاً پس از هر حادثه، استانداردها بهروزرسانی میشوند. در مورد کپسولهای هیدروژن، پیشتر تمرکز تنها بر انجام تستهای دورهای بود و محدودیت سنی مشخصی اعمال نمیشد. اما این حادثه نشان داد که صرف انجام تست کافی نیست و عامل "عمر مفید" کپسولها نیز باید در نظر گرفته شود. به همین منظور، دانشگاه پروتکلی را وضع کرده است که کپسولهای با سن بالا به هیچ عنوان وارد محیط دانشگاه نشوند.
در حال حاضر، بسیاری از آزمایشگاهها که فعالیت آنها بدون کپسول گاز میسر بود، بازگشایی شدهاند. همچنین برای آزمایشگاههایی که نیاز مقطعی به کپسول داشتند، هماهنگیهای لازم صورت گرفته است. با این حال، برخی از آزمایشگاهها که از ایمنی تجهیزات آنها اطمینان حاصل نشده، همچنان بسته باقی ماندهاند تا تمامی جوانب ایمنی به طور کامل تامین شود. این حادثه تلخ، نقطه عطفی برای تاکید بر اهمیت فرهنگ ایمنی و بازنگری مداوم در استانداردهای تجهیزات در تمامی مراکز علمی و پژوهشی کشور خواهد بود.
مطالب مرتبط
- فعالیت سامانه بارشی در هرمزگان تشدید میشود؛ هشدار وقوع سیلاب و آبگرفتگی جدی است
- نخستین بارش برف پاییزی منطقه هشترود را سفیدپوش کرد
- بارش سنگین برف روستای قرهبابا در بستانآباد را سراسر سفیدپوش کرد
- تداوم آمادهباش یگان حفاظت منابع طبیعی برای پیشگیری از برگشت آتشسوزی در جنگلهای الیت چالوس
لادن ثنائی
دبیر گروه فرهنگ و هنر
لادن ثنائی روزنامهنگار فرهنگی، منتقد هنری و پژوهشگر حوزه هنر است که بیش از ۱۵ سال در زمینه تولید محتوای فرهنگی، نقد آثار هنری و پوشش رویدادهای هنری فعالیت کرده است. نگاه تخصصی او بیشتر بر تحلیل هنر معاصر ایران، بررسی جریانهای هنری و مطالعه ارتباط میان هنر، جامعه و فرهنگ متمرکز است.
او دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه الزهرا است و در دورههای تخصصی نقد هنری، زیباییشناسی و مدیریت فرهنگی نیز حضور داشته است.
ثنائی فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه ۸۰ با انتشار یادداشتها و نقدهای هنری در رسانههای تخصصی آغاز کرد. در ادامه، با تهیه گزارشها و تحلیلهای فرهنگی درباره نمایشگاهها، جشنوارهها و جریانهای هنری، تجربه گستردهای در حوزه روزنامهنگاری هنر به دست آورد.
او از سال ۱۳۹۶ به عنوان دبیر گروه فرهنگ و هنر مجله خبری لادن فعالیت میکند و در هدایت محتوای فرهنگی این رسانه و انتشار مطالب تحلیلی درباره هنر معاصر نقش دارد.
حوزههای تخصصی لادن ثنائی شامل نقد هنرهای تجسمی، تحلیل آثار هنری، گزارشنویسی فرهنگی، گفتوگو با هنرمندان و بررسی روندهای فرهنگی و هنری جامعه است.
در فعالیتهای حرفهای خود، او تلاش میکند آثار هنری را در بستر تاریخی و اجتماعی آنها بررسی کند و با ترکیب دانش هنرشناسی و نگاه رسانهای، تحلیلهایی دقیق و قابل فهم برای مخاطبان ارائه دهد.
